Svemirski teleskop istražuje tamnu tvar
Prošlo ljeto, 2023. godine u svemir je poslat najnoviji svemirski teleskop Euclid. Cilj mu je pomoći naučnicima da bolje shvate tamnu materiju. Sonda teška gotovo dvije tone u svemir se prenosi raketom Falcon 9 tvrtke SpaceX.
U prve 4 sedmice je letjela do takozvane Lagrangeove tačke Zemlja-Sunce L2. Ovo je oko 1,5 miliona kilometara udaljeno od Zemlje u smjeru sunca.




Tamna materija se ne može vidjeti golim okom niti posebnim teleskopom, ali se mogu vidjeti reakcije na svjetlost te kretanje zvijezda i galaksija.
Tu na scenu stupa Euclid. Teleskop visoke rezolucije opremljen je kamerom za vidljivi raspon valnih daljina i bliski infracrveni raspon te će šest godina posmatrati milijarde galaksija.
Sonda zaviruje u prošlost svemira i istražuje njegov razvoj u posljednjih deset milijardi godina.
To bi trebalo učiniti vidljivim kako se svemir širio i kako su se formirale pojedinačne strukture. Iz ovoga istraživači žele izvući zaključke o tamnoj materiji i tamnoj energiji.



Nama je vidljivo samo 5% sastava svemira, a sve ostalo sačinjavaju tamna materija (27%) i tamna energija (68%).
Kada je 1920. godine prvi put uočeno i matematički dokazano da se svemir širi također je uočeno da se širenje usporava. Jednostavnije rečeno, došlo se do zaključka da ista gravitacija koja drži zvijezde i galaksije na okupu se suprotstavlja širenju svemira.
1990. godine su shvatili kako su bili u krivu, širenje svemira se ne usporava nego ubrzava! Postavlja se pitanje zašto je tako, odnosno koji je tačno izvor tog širenja, a odgovor se krije u nečemu što zovemo tamnom energijom.
Reći da je tamna energija “odgovor” na pitanje širenja svemira možda je ipak malo prenaglo. Još uvijek se ne zna o kakvoj se energiji radi, već samo da ona postoji i da ona omogućava širenje svemira. Zbog toga što je ne vidimo, odlučili su je nazvati “tamnom”.

A šta Vi mislite? Koja je tajna i razlog širenja svemira te šta bi sve Euclid mogao otkriti u narednih 5 godina?