Razvoj biografije kao književne vrste započinje još u antičkoj književnosti. Zanimljivo je da sve do savremenog perioda interes za živote istaknutih i zanimljivih osoba ne jenjava, pa se tako biografije aktivno pišu i u 21. vijeku.
U osnovi antičke, ali i renesansne biografije mogu se pronaći određene poveznice sa Andrićevim pristupom životu Omerpaše Latasa. Primjera radi rimski pisac Plutarh u svojim "Usporednim životima" upoređuje živote rimskih građana i vojnika na jednoj sa životima rimskih vladara na drugoj strani, gradeći tako pojam veličine. Nešo kasnije u periodu humanizma i renesanse, autori odstupaju od ideje uzora i idealizovanja ličnosti, a primat u biografijama zauzima jedinstvenost osobe o kojoj se piše.
 
Prateći ove dvije tradicije biografskog stvaralštva, lako je mapirati principe pisanja biografije koje preuzima i Ivo Andrić, uz osnovnu razliku da je djelo “Omerpaša Latas” roman, ali ne i biografija u njenom osnovnom smislu. Andrić vješto koristi surove činjenice, ali samo kao podlogu za daljnje pripovijedanje u kojem dokumenti, artefakti i službene zabilješke dobijaju svoja romaneskna izdanja, a istorija postaje čitljiva, te znatno zanimljivija u odnosu na svoj izvorni oblik. U romanu se osim naslovnog lika spominju i mnogi drugi akteri, među kojima je moguće sa sigurnošću potvrditi postojanje svega četvorice,  a to su: Omerpašin (Mihajlov) otac, Aliaga Bojić (čovjek čija je porodica sve do kraja prošlog vijeka predstavljala nasljednu, vlastelinsku lozu nastalu u vremenu osmanske vlasti) i konzul Dimitrije Atanacković.
 
Stvarno postojanje svih ostalih likova je veoma upitno, jer do danas nije poznato koje je sve izvore u svom istraživanju života Omerpaše, Andrić koristio. Ono što jeste sigurno odnosi se na karakterizaciju glavnog lika, jer se i u stručnoj literaturi iz domena istorije spominju iste osobine njegove ličnosti koje navodi i Andrić, s tim što ključnu razliku čini stvaralačka sloboda pisca. Ivo Andrić sebi dopušta da Omerpašu posmatra i o njemu pripovijeda kao o književnom liku, a ne da ga ostavi na distanci, gledajući na mrkog seraskera samo kao na jednog u nizu carskih namjesnika. Andrić je tako u svom junaku ispisao konture svega ljudskog što može da ima jedan vojskovođa, ali i svega vojničkog što može da sadrži jedan čovjek. Koristeći se Latasovom biografijom kao podlogom, stvorio je roman identiteta, a koliko god zvučalo surovo, smrt je Andriću učinila svojevrsnu uslugu u pogledu stvaranja romana, jer nije uspio da ga završi, ostavljajući tako prostor čitaocima i kritičarima, ali i istoričarima da sami zaključe ko je zapravo bio Omerpaša.
 
Pitanja identiteta, porijekla i pripadnosti permanetno su prisutna u svim Andrićevima djelima, bez da sa ove distance znamo da li je sam Andrić ta pitanja postavljao namjerno ili je pripovijedajući i sam tražio odgovor na ista. Andrić i Latas dijele nekoliko biografskih odrednica. Obojica su služili državi i to u više različitih zemalja, obojicu je okolina karakterisala kao karijeriste, ali ono što je najvažnije, a naročito u kontekstu analize romana jeste činjenica da su obojica svoje najveće uspjehe, jedan književne, a drugi vojne ostvarili upravo u Bosni ili zbog Bosne. Tako je jedna mala zemlja između Une i Drine, odnosno Save i mora postala stjecište njihovog uspona ka vječnosti, a vremenom će se ispostaviti da su i jedan drugom pomogli u svojima nastojanjima, iako je vremenska razlika između Latasove smrti i Andrićevog rođenja skoro dvadeset godina.
 
U detaljima o Omerpašinom životu Andrić preskače detaljniju analizu godina provedenih na vojnoj akademiji u Carigradu, kao i njegove pohode na Krimu i Bliskom istoku. Za autora su to činjenice koje se podrazumijevaju, jer je odjek stolovanja Omerpaše u Sarajevu bio nadaleko čuven čak i izvan granica Bosne. Zanimljivo je da Andrić nigdje ne poseže direktno za psihološkom analizom svog glavnog lika, do u onim segmentima koji se odnose na period njegovog napuštanja Austrougarske. Arogantnost, nepokolebljivost, strogoća i surovost njegove ličnosti označeni su upravo u tom, za Mihajla presudnom trenutku, koju Andrić otkriva završnim pasusom jedne retrospektive:
 
To je značilo potražiti polaznu tačku trijumfalnog kruga koji je učinio za ove dvadeset i četiri godine, i novim uspjehom još jednom potvrditi svoju pobjedu nad rođenom sudbinom i svoju veličinu koju mu niko više ne poriče. Pri toj pomisli zastalo je srce u njemu, i poslije duže bolne stanke počelo da bije neprijatno ubrzanim i do tada nepoznatim ritmom.
 
Bezizlaznost koju je doživio očevom pronevjerom, ubila je u Latasu čovjeka, istovremeno rađajući životinju, spremnu da proguta svu svoju gordost i ostatke dostojanstva kako bi jednog dana sa visine pogledao u sopstvenu sudbinu i prošlost, ali i živote onih koji su nepomično promatrali silne godine njegove patnje. Mihajlo je postao Omerpaša samo zato što nije mogao da ostane Mihajlo, barem ne na takav način da njegov život dostigne vrijednost kakvu smatra da zaslužuje. Omerpaši ljudi i vjera ne znače mnogo, jedino mjerilo vrijednosti za njega su uspjesi i vojne počasti, te enormno bogatstvo, ali prije svega osjećaj sigurnosti koji mu pruža moć, činjenica da između njegove odluke i njene realizacije ne stoji ničiji aferim ili pitanje.
 
U prilog tome da za Latasa ne postoje ograničenja, niti bilo koja nepremostiva prepreka, govori i sljedeći odlomak iz poglavlja Audijencija u kojem Andrić pripovijeda o pregovorima Omerpaše i kneza Bogdana Zimonjića:
 
Je li vjera, Bogdane?
  Jeste... vjera - uspio je najzad da odgovori odsutno i mehanički, kao uzetim jezikom.
  E onda, znaj da pred tobom ne stoji Omerpaša nego Mićo Latas iz Janje Gore. I kad ne vjeruješ mojim riječima vjeruj ovom...
 Omer je odvojio ruke od grudi, skinuo živo teški fes sa modrom kićankom i bacio ga teatralno na bijeli divan, a zatim je sastavio tri prsta desne i prekrstio se, bez riječi, oborenih očiju, skromnim, kratkim i naviklim pokretom."
 
Omerpaša je ličnost bez ličnosti radi sebe same, način na koji ga Andrić predstavlja govori o biću koje bez obzira na sve stremi ka svojim ciljevima, čak i ako takav put podrazumijeva često mijenjanje strana ili otvoreno obmanjivanje saveznika. Time Andrić oslikava i poprište radnje - Bosnu, pa čak i samo Sarajevo u kojima je prema toj analogiji neophodno biti sve i svja, samo da se ne bi bilo niko i ništa. Ivo Andrić se u ulozi neslužbenog biografa Omerpaše Latasa snašao veoma dobro, a da pritom nije izgubio kreativni izraz pripovijedača koji sa odmjerenom ozbiljnošću, ali i osjećajem za interesovanja publike pristupa oslikavanju jednog društva u kritičnim tačkama njegovog postojanja.
 

Zaključak

 
Ivo Andrić, kao i Omerpaša Latas, završava svoj trijumfalni krug u Bosni i sa Bosnom. Vraća se tamo odakle je sve počelo pišući o čovjeku koji je stotinjak godina ranije prešao taj isti put, od siromašnog djetinjstva, preko godina snalaženja po svijetu, do široko rasprostranjene slave. Pišući roman o Omerpaši Latasu, pristupajući mu čak i biografski, Ivo Andrić piše roman o sebi, piše sebi svojstvenu autobiografiju kroz crtice i osobe iz života istorijske ličnosti.
 
Svi elementi koji se mogu smatrati biografskim, poput tačnih lokacija, datuma ili stvarnih ličnosti u rukama pisca samo su sredstvo kojim se gradi nit između fikcije i stvarnosti, fikcije u kojoj je Omerpaša mnogo više, nego što je možda u stvarnosti zapravo bio.