Po završetku sage o gospodaru pečata - ministru finansija Srđanu Amidižiću i jedva odobrenim sredstvima za izbore, postalo je jasno da SNSD uprkos svojoj kapilarnoj mreži poslušnika ne može da spriječi rad institucija Bosne i Hercegovine. Njihova blokada uspijeva još samo u državnom parlamentu.

Stranke i nezavisni kandidati imaju rok do 29. septembra da CIK-u dostave prijave o učešću na izborima. Zatim slijedi period od dvije sedmice kada ćemo i zvanično saznati ko su kandidati za poziciju predsjednika. Taj rok ističe 14. oktobra, dok izborna kampanja (iako je to kod nas trajno političko stanje) zvanično počinje 8. novembra.

23. novembar 2025. godine biće još jedna izborna nedelja, dan kada ćemo ili nećemo izaći na biračka mjesta i ovog puta u vanrednom terminu biti građani.

Opoziciona autodestrukcija:

Prethodni prijevremeni izbori u manjem entitetu održani su 2007. godine. Izlaznost je iznosila svega 36,93%. Tada su izbori bili neophodni jer je godinu dana ranije izabrani predsjednik Republike Srpske, Milan Jelić (SNSD), preminuo usred srčanog udara. Bitku za njegovog nasljednika obilježilo je raslojavanje opozicije, slično scenariju kakav i trenutno imamo. Za 17 hiljada glasova te je godine izabran Rajko Kuzmanović (SNSD), dežurni metuzalem iz režimskih redova.



Iza njega su ostali Ognjen Tadić iz SDS-a, kojeg će nekoliko godina kasnije Milorad Dodik zavesti pod svoje skute i Mladen Ivanić, tadašnji predsjednik PDP-a.



Ni tada, kao ni sada opozicija nije mogla da se složi oko zajedničkog kandidata. Upravo je taj rascjep presudio u Kuzmanovićevu korist, koji nije bio ništa drugo do marioneta stranačkog šefa. Ključna razlika između tadašnje i današnje opozicije jeste kvalitet kandidata. I Ognjen Tadić i Mladen Ivanić bili su znatno sposobniji političari od trenutne opozicione garniture. Vjerovatno je i to jedan od razloga zašto su njihove sukobljene sujete odlučile o izbornoj volji građana.



Od te 2007. godine do danas, u republičkosrpskoj opoziciji došlo je do nekoliko promjena. Promjena koje su sve, samo ne ideološke, što je uz neodlučnost jedina zamjerka koju pojedini federalni partneri imaju prema opoziciji iz RS-a.

U međuvremenu došli su neki novi klinci i klinke, prevashodno Nebojša Vukanović, Draško Stanivuković i Jelena Trivić.



Nekada nerazdvojni trojac koji je razbijen zahvaljujući pojedinačnim interesima.
Od njih troje trenutno Stanivuković i Vukanović predstavljaju politički mainstream, dok je Jelena Trivić pala u drugi plan nakon ukradenog joj mandata od prije 3 godine. Od osnivanja svog Narodnog fronta, nekadašnja poslanica u Narodnoj skupštini RS-a dodatno je skrenula u desno, te njeni stavovi predstavljaju odjeke zvaničnog Beograda, ali sa blagim kašnjenjem, jer joj se više ne pridaje toliko pažnje kao pred prošle opšte izbore.

Sa druge strane, režim Aleksandra Vučića je pronašao novi kolač u liku i (ne)djelu gradonačelnika Banjaluke.

Miljenik SNS-a i Srpske pravoslavne crkve trenutno je razapet između želje za vlašću i opozicionarenja koje mu s vremena na vrijeme veoma dobro dođe u promotivne svrhe.

Začkoljica se krije u činjenici što biračko tijelo nije imuno na njegovu sveprisutnost i agresivnu kampanju na društvenim mrežama, pa je tako veoma teško pobjeći od njegove mladosti, hrabrosti ili bilo kojeg drugog viteškog kvaliteta koji podvaljuje biračkom tijelu. Drugo ni ne treba očekivati od osobe koja je politički odrasla uz opus Milorada Dodika.

Treći opozicioni musketar - Nebojša Vukanović se također otisnuo u osnivačke vode, a njegova politička preduzetnost omogućila mu je da od autsajdera dođe u sam politički vrh. Njegova Lista za pravdu i red, sa prepoznatljivim sloganom : Na po'so postao je fenomen. Činjenica je da Vukanović i njegovi puleni predstavljaju njaveće pobjednike na prethodnim opštim izborima shodno količini sredstava i infrastrukturi. Ipak, Vukanovićeva skromnost (lažna ili ne ostaje da se vidi) spriječava ga da sebe i svoj pokret nametne kao opozicione lidere, iako prema statistikama to i jesu. Istovremeno narodni poslanik iz Trebinja mora i da koketira sa federalnom Trojkom, ne bi li pred opšte izbore 2026. godine otškrinuo vrata državne vlasti. Upravo zbog, kao metodu javnog atesta u eter ga je isturio Vojin Mijatović, potpredsjednik SDP-a.

Vukanović je jedan od onih opozicionara koji zastupa tezu prema kojoj je Mijatović dvostruka siva eminencija, kako Nerminu Nikšiću, tako i Miloradu Dodiku. Iako se obostrane tvrdnje o njegovoj moći u oba entieta mogu načuti, još niko nije javno nastupio sa konkretnim dokazima da je zamjenik premijera FBiH taj kojo vedri i oblači. Tezu u pitanje dovodi i činjenica da SDP ne može da pročisti, niti konsoliduje čak ni sopstvene redove. U Vojinovom prijedlogu Nebojši da se kandiduje, očita je mangupska crta koju obojica posjeduju, ali je zanimljiva i analiza o sličnosti SNSD-a i opozicije.

Milorad Dodik je svojom retorikom kroz godine uspio da uvuče opoziciju svoju igru. On je na domaćem terenu, a oni su gosti. Na tom ispitu opozcija je pala u strahu od osipanja biračkog tijela, koje je Dodik u godinama vladanja kupovao kako novcem, tako i bajkama o srpstvu i Srbima. Upravo su te i takve desničarske uspavanke bile ideološka okosnica preddodikovske vlasti.

Zbog toga Republika Srpska u ideološkom smislu, po pitanju Bosne i Hercegovine, Srebrenice, statusa povratnika i evroatlantskih integracija zapravo i nema opoziciju. Ista govna u drugačijem pakovanju.

Ipak, dosadašnji rad opozicije pokazao je da su njihove metode drugačije i da bi samoprozvane probosanske stranke trebale da razmisle o aktivnijoj saradnji sa opozicijom.

Retorička sličnost pozicije i opozicije je poražavajuća istina, ali je prije svega pokazatelj nivoa zatrovanosti javnog prostora u kojem bez negiranja ratnih zločina i enormnih količina mržnje ne možete preći cenzus. Zanimljiva je i skala vrijednosti kojom se rukovode prevashodno PDP, SDS i Lista za pravdu i red, a na toj skali ispred Bosne i Hercegovine je stotinu praznih mjesta i Republika Srpska.
Vratimo se kratko na tu istu 2007. godinu. Tada je državni parlament odlučivao o prenosu ovlaštenja na državne institucije i ministartsva. Glasovi SNSD-a bili su presudni da nadležnosti postanu državne. Tadašnja opozicija glasala je protiv.
Toliko o odnosu prema Bosni i Hercegovini.

Ono što zabrinjava jeste opozicioni primat Srpske demokratske stranke.

Činjenica je da SDS ima politički kontinuitet, ali je takođe činjenica da nijedna stranka nije imala čak ni približan broj haških osuđenika i ratnih zločinaca u svojim redovima. Kratak rok trajanja pamćenja ove je fakte sve na trivijalnosti iz nekih davnih vremena, ali je važnost SDS-a ostala neupitna. Čak i sada kada je stranka bliža raspadu, pa čak i gašenju u određenim opštinama, nego li unutarstranačkoj stabilnosti SDS-u se daje glavna riječ. Funkcioneri ove stranke važne odluke dočekuju nespremni. Stranka nema predsjednika, kao ni glavne organe, ali ima dužnost da predstavi kandidata za entitetskog predsjednika. U ovoj jednačini sa 3 nepoznate svašta smrdi.

Predavanje štafete SDS-u u trenutku kolapsa stranke izgleda kao optimističan pokušaj političkog samoubistva kompletne opozicije.

Odgovornost će svaliti na one najranjivije, a ako to ne prođe u javnosti uvijek mogu da se izvuku na onu staru: Politika je kurva ili Dodik nas po'kro.

Potencijalni kandidati:

Osim stidljivog Nebojše Vukanovića, još nekoliko imena dovedeno je u vezu sa potencijalnom kandidaturom.


Narodni tribun i omiljena meta piromana samostalno odbija da bude kandidat, što ima smisla samo ako ne vjeruje u sopstvene sposobnosti. Za Vukanovićevu eventualnu pobjedu u slučaju kandidature potrebna je ogromna izlaznost i ustupanje infrastrukture ostatka opozicije. Takva saradnja upitna je zbog ambicija Draška Stanivukovića, koji će, dok god se PDP-u ne prepusti glavna riječ u upravljanju opozicijom istu ili potkopavati ili nastojati da pronađe nove saborce. Zbog toga se i okrenuo razgovorima sa Igorom Radojičićem, predsjednikom Nezavisnog pokreta "Svojim putem" i nekadašnjeg visokog funkcionera SNSD-a.



Od svih opozicionara samo je Stanivuković odreagovao na Radojičićevo pecanje saveznika. Taj novi kružok uglavnom čine bivši režimski kadrovi ili izbjeglice iz koalicionih kombi stranaka.

Bez aktivnog učešća PDP-a opozicija nažalost nema šanse da pobijedi SNSD. Nijedna druga, opoziciona stranka nema dovoljno kapaciteta bez saradnje sa partijom na čijem je čelu Stanivuković, ali ni PDP sam nema šanse da progura svog kandidata. Vrzino je to kolo u kojem se ne nazire rješenje, osim naravno ako SDS ne ponudi dovoljno kvalitetnog kandidata.

Prethodno se nije desilo, jer je bastion srpske demokratije za predsjedničkog kandidata odabrao profesora Branka Blanušu.



Personu bez mnogo političkog iskustva, za koju sigurno niste čuli. Blanuša je dugogodišnji profesor na Elektrotehničkom fakultetu u Banjaluci i dugogodišnji član Srpske demokratske stranke, ali ne i neko ko može odnijeti pobjedu protiv SNSD-a.

Ovakav izbor je samominiranje opozicije koja po svemu sudeći ne želi pobjedu i ne želi promjene ili ipak više vjeruju Blanuši.

Opšta mobilizacija:

SNSD ko' SNSD, dok se ostali cijepaju, cijepkaju i traže gospodina savršenog, Dodikovci uveliko kupuju glasove i upisuju nove članove, a trenutno u agitatorskim djelatnostima prednjači dr. Vlado Džajić, direktor Univerzitetskog kliničkog centra RS-a i predsjednik gradskog odbora stranke.

Koristeći sva raspoloživa, kako privatna i stranačka, tako i javna sredstva Džajić neumorno kupuje omladinu, a nominalna cijena je 100KM, gratis dobijate piće i hranu u stranačkim prostorijama.



Ne, ovo nije satira ili neukusna šala. Ovo je gorko - slatka istina koja se teško guta, ali jasno oslikava politički realnost društva i deficit svjesti kod građana.



Ove akcije SNSD-a počele su još i prije nego što su prijevremeni izbori raspisani, zapravo njihova kampanja nije ni prestala od prošlih, kao ni od pretprošlih izbora. Jedina trenutna razlika jeste opšta mobilizacija kadrova, jer bi pobjeda njihovog kandidata mogla makar malo da produži ostanak na vlasti ili da dovede do unutarstranačkih reformi. Glavni odbor stranke odlučio se za Sinišu Karana, nakon što je prijedlog da Igor Dodik nasljedi oca odbijen. Karan je poslušan i odan kadar, tako da će daljinsko upravljanje njime biti lak zadatak.

Prijevremeni izbori teško mogu donijeti tektonske promjene za manji entitet, ali će svakako biti kvalitetna uvertira za opšte izbore 2026. godine.
Sveopšta analiza percepcije javnosti, ali uz izvršne posljedice. Centralni sukob je onaj između neodlučnih u uzletu i odlučnih u padu, uz prstohvat skrivenih partnerstava i interesa.

I ovaj skraćeni izborni ciklus biće zanimljiva telenovela u kojoj se uloge iznova ponavljaju.