Suverenitet Bosne i Hercegovine je jasno definisana međunarodnopravna činjenica potvrđena potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma. Tim sporazumom je uspostavljen i precizan pravni okvir koji uređuje odnose između država potpisnica i njihove obaveze prema Bosni i Hercegovini kao nezavisnoj i suverenoj državi. U tom kontekstu, poštivanje političke nezavisnosti i teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine predstavlja jednu od temeljnih obaveza koje su preuzele susjedne države, prije svega Hrvatska i tadašnja Federalna Republika Jugoslavija, čiji pravni kontinuitet danas predstavlja Srbija.

Jedan od ključnih principa ugrađenih u dejtonski pravni poredak jeste zabrana miješanja u unutrašnje poslove Bosne i Hercegovine. Taj princip proizlazi iz općih normi međunarodnog prava koje su konkretizirane kroz sam sporazum. Na taj način, suverenitet Bosne i Hercegovine dobija jasnu pravnu zaštitu koja podrazumijeva obavezu svih potpisnica da se uzdrže od bilo kakvog oblika političkog ili institucionalnog uticaja na unutrašnje procese u državi.

Član I Dejtonskog mirovnog sporazuma- Nastavak pravnog postojanja Bosne i Hercegovine:

• "Republika Bosna i Hercegovina, čiji će službeni naziv od sada biti „Bosna i Hercegovina“, nastavlja svoje pravno postojanje prema međunarodnom pravu kao država, sa svojom unutrašnjom strukturom izmijenjenom kako je ovdje predviđeno i sa svojim postojećim međunarodno priznatim granicama."
• "Strane će poštovati suverenitet, teritorijalni integritet i političku nezavisnost Bosne i Hercegovine."
• "Strane će se uzdržati od bilo kakvih radnji, prijetnje ili upotrebe sile ili na drugi način, protiv teritorijalnog integriteta ili političke nezavisnosti Bosne i Hercegovine."
• "Strane će se uzdržati od bilo kakvog miješanja u unutrašnje poslove Bosne i Hercegovine."

Poseban značaj ove odredbe proizlazi iz historijskog konteksta u kojem je sporazum postignut. Rat u Bosni i Hercegovini je presuđen kao međunarodni sukob sa elementima agresije u kojem su susjedne države imale direktne ili indirektne uloge kroz političku, vojnu i logističku podršku. Upravo zbog takvog iskustva, međunarodna zajednica je kroz dejtonski proces insistirala na jasnom definisanju obaveza koje imaju za cilj onemogućiti ponavljanje takvih praksi. Zabrana miješanja tako postaje jedan od temeljnih stubova postdejtonskog političkog i pravnog poretka.

U savremenim političkim okolnostima, pitanje dosljednog poštivanja ovih obaveza dobija dodatnu težinu. Svaki oblik političkog uticaja ili djelovanja izvan Bosne i Hercegovine koji zadire u njene unutrašnje procese mora se posmatrati kroz prizmu međunarodnih obaveza preuzetih potpisivanjem Dejtonskog sporazuma. Riječ je o pitanju koje nadilazi dnevnu politiku i ulazi u domen međunarodnog prava, jer se direktno tiče očuvanja stabilnosti, institucionalnog integriteta i suvereniteta države.

Zbog toga je razumijevanje pravne prirode dejtonskih obaveza o nemiješanju ključno za svaku ozbiljnu analizu savremenih političkih odnosa u Bosni i Hercegovini i njenom okruženju. Suverenitet države ne može biti selektivno tumačen niti politički relativiziran, jer predstavlja osnovni princip na kojem počiva savremeni međunarodni poredak. U tom smislu, dosljedno poštivanje Dejtonskog sporazuma ostaje temeljni uslov očuvanja političke nezavisnosti Bosne i Hercegovine.

Primjena principa zabrane miješanja u unutrašnje poslove Bosne i Hercegovine, koji proizlazi iz Dejtonskog mirovnog sporazuma, u praksi je od samog početka postdejtonskog perioda bila predmet različitih političkih interpretacija i povremenih odstupanja. Iako je normativni okvir jasan, politička stvarnost u regionu pokazuje da su i Hrvatska i Srbija u više navrata bile uključene u procese i diskurse koji se mogu posmatrati kroz prizmu indirektnog ili direktnog političkog uticaja na unutrašnja pitanja Bosne i Hercegovine.

U slučaju Republike Hrvatske, jedan od primjera koji se u političkoj javnosti često problematizira jeste kontinuirano političko i institucionalno interesovanje za položaj Hrvata u Bosni i Hercegovini, uključujući prijedloge ustavnih i izbornopravnih reformi koje dolaze iz Zagreba. Posebno se u posljednjem periodu u javnom prostoru pojavljuju rasprave i skupovi u Zagrebu u kojima se otvara pitanje tzv. „trećeg entiteta“, tj. o pokušajima indirektnog redefinisanja unutrašnje ustavne strukture Bosne i Hercegovine. Takvi diskursi, bez obzira na njihovu političku motivaciju, otvaraju pitanje granica dopuštenog političkog interesa susjedne države u odnosu na suverenitet druge međunarodno priznate države.

S druge strane, u odnosima sa Republikom Srbijom, posebno se ističe kontinuirana politička, institucionalna i simbolička povezanost sa entitetom Republika Srpska, uključujući redovne političke kontakte visokih zvaničnika, javne izjave o unutrašnjim političkim pitanjima Bosne i Hercegovine, te podršku određenim političkim stavovima rukovodstva entiteta. Ovakva praksa predstavlja oblik političkog uticaja koji prelazi granicu klasične diplomatske saradnje i ulazi u zonu osjetljivog odnosa prema principu nemiješanja definisanom Dejtonskim sporazumom.

Važno je naglasiti da međunarodno pravo ne zabranjuje diplomatske odnose, regionalnu saradnju ili izražavanje političkih stavova, ali jasno postavlja granicu u trenutku kada takvo djelovanje počinje uticati na unutrašnje političke procese suverene države. Upravo ta granica predstavlja ključnu tačku interpretacije i potencijalnog spora u vezi sa dosljednom primjenom dejtonskog principa nemiješanja.

U tom smislu, i hrvatski i srpski primjer ukazuju na širi strukturni problem postdejtonskog poretka, a to je razlika između formalno-pravno definisanih obaveza i političke prakse u regionu. Dok Dejtonski sporazum jasno uspostavlja normu suvereniteta i nemiješanja, politička dinamika pokazuje da se ta norma u praksi često nalazi pod pritiskom različitih nacionalnih, etničkih i strateških interesa susjednih država.

U konačnici, normativni okvir uspostavljen Dejtonskim mirovnim sporazumom jasno i nedvosmisleno definiše Bosnu i Hercegovinu kao suverenu i međunarodno priznatu državu, čiji se politički i institucionalni integritet mora poštovati bez izuzetka. Obaveza nemiješanja, koja iz tog okvira proizlazi, nije deklarativna ili politički fleksibilna norma, već pravno obavezujući princip koji podrazumijeva odgovornost svih potpisnica, uključujući Hrvatsku i Srbiju.

Analiza savremenih političkih praksi pokazuje da se ovaj princip u regionalnom kontekstu i dalje nalazi pod različitim oblicima testiranja, bilo kroz političke diskurse, institucionalne kontakte ili javne inicijative koje se odnose na unutrašnje ustrojstvo Bosne i Hercegovine. Takvi procesi ne mijenjaju pravnu snagu dejtonskih odredbi, ali ukazuju na potrebu dosljednijeg razumijevanja i primjene međunarodnih obaveza koje su preuzete 1995. godine.

Zbog toga, pitanje suvereniteta Bosne i Hercegovine ne može biti posmatrano kao završeno historijsko pitanje, već kao trajna pravna i politička obaveza svih aktera u regionu. Dosljedno poštivanje principa nemiješanja ostaje temelj stabilnosti, preduslov ravnopravnih odnosa i ključni test kredibiliteta međunarodnog poretka uspostavljenog u postdejtonskom periodu.