Jugoslavenski novi talas predstavlja jedno od najvažnijih i najprovokativnijih razdoblja u historiji jugoslavenske kinematografije. Iako se film u Jugoslaviji pojavio još početkom 20. stoljeća – prvim snimljenim filmom ''Karađorđe'' iz 1910. godine – njegov razvoj nije bio linearan. U početku se film smatrao šundom, što se vidi i u simboličnom dodavanju ''pozorišnog dinara'' na bioskopske karte. Ipak, entuzijazam pionira poput Braće Manaki, koji su snimali ''balkanske aktuelnosti'' po uzoru na Braću Lumière, te kasnije osnivanje prve filmske škole u Zagrebu, postavili su temelje ozbiljne filmske kulture.

Nakon Drugog svjetskog rata, država snažno ulaže u film kao ideološko i kulturno sredstvo. Donošenjem Pravilnika o osnivanju jugoslavenske kinematografije 1943. u Jajcu, započinje novo razdoblje. Prvi poslijeratni film ''Slavica'' (1946) otvara niz ''prvih'' nacionalnih filmova, dok se istovremeno razvijaju važne škole - zagrebačka škola animiranog filma, sarajevska škola dokumentarnog filma i studio Zagreb film. Kruna tog uspjeha je Oskar za Surogat Dušana Vukotića 1961. godine.

Šezdesete godine donose preokret: pojavljuje se Crni talas (1961–1971), koji se okreće mračnoj strani jugoslavenske stvarnosti. Autore poput Aleksandra Petrovića i Dušana Makavejeva ne zanima spektakl, već lično stanje, emocija i kritika društva. Petrovićevi ''Skupljači perja'' donose autentičan prikaz romske zajednice, bijelog nasilja i života na margini, dok Makavejev kroz montažu, ironiju i direktno obraćanje kameri razotkriva nasilje koje ključa ispod ''pristojnog'' svijeta.

Film ''Kad budem mrtav i beo'' snažno se oslanja na talijanski neorealizam: naturščici, široki planovi i marginalizirani likovi bez jasne budućnosti. Muškarci lutaju, žene rade, a junak umire tek nakon što učini jednu poštenu stvar – snažna metafora izgubljene generacije. Upravo ta iskrenost i hrabrost da se pokaže ono što se ne želi vidjeti čine jugoslavenski novi i crni talas trajno relevantnim, ali i kontroverznim poglavljem filmske istorije.