Prije upotrebe pažljivo pročitajte uputstvo o korištenju. Za sve nuspojave posjetite svog doktora ili psihologa!!!

Za početak samog članka, hajde da definiramo kult ličnosti u slučaju da neko od čitalaca ne zna.

Kult ličnosti označava društvenu pojavu u kojoj se jedna osoba uzdiže iznad sistema, ideja i institucija, te počinje da se doživljava kao nepogrešivi autoritet. U ovakvom okruženju vođa se ne posmatra samo kao politički predstavnik nego kao simbol, spasitelj ili moralna vertikala, a nerijetko se uzdiže na status Boga.

Odluke spasitelja ne procjenjuju se kroz rezultate ili posljedice, već kroz lojalnost koju izaziva kod pristalica.
Najprepoznatljivija osobina kulta ličnosti jeste bezuslovna odanost. Pristalice vođu često brane bez obzira na činjenice, okolnosti ili greške. Kritika se doživljava kao napad na identitet grupe, a ne kao dio normalne političke rasprave ili kao normalan društveni komentar.

Zbog toga se u javnom prostoru često pojavljuju uvrede, agresivna retorika, pa čak i prijetnje upućene onima koji iznose drugačije mišljenje. Rasprava tada prestaje biti racionalna i prelazi u emotivni sukob.

Važnu ulogu u ovom procesu imaju ideologije koje ljudi ne doživljavaju samo kao političke stavove nego kao način života. Onda kada ideologija postane dio ličnog identiteta, njen vođa može poprimiti gotovo religijsku dimenziju i popeti se na status Boga. Braniti vođu tada znači braniti vlastitu pripadnost, uvjerenja i osjećaj sigurnosti.

Šta psihologija kaže?

Psihološka objašnjenja ove pojave na Balkanu često se vežu za historijsko iskustvo autoritarnih sistema i slabe institucije.

Srpski psiholog i društveni analitičar Žarko Korać u knjizi " Psihologija političkog ponašanja " kaže da društva koja nemaju stabilne institucije lakše traže sigurnost u jakim ličnostima, jer pojedinac djeluje razumljivije i konkretnije od apstraktnog sistema.

Sličan stav iznosi i hrvatski politički psiholog Nebojša Blanuša u svom djelu "Nacionalizam - psihologija političke identifikacije " , naglašava da se kult vođe često razvija kada politika prestane biti prostor ideja, a postane prostor identitetskih sukoba. U takvim situacijama lider simbolizira grupu, pa svaka kritika njega dobija emocionalnu težinu.


U Bosni i Hercegovini sociolog i profesor Esad Bajtal kaže da pretjerano oslanjanje na političke ličnosti vodi pasivizaciji društva. Građani tada manje vjeruju institucijama i vlastitoj odgovornosti, a više čekaju odluke jednog čovjeka.


Kult ličnosti zato nije samo politički fenomen nego i društveni i psihološki proces. On se razvija tamo gdje postoji nesigurnost, snažne ideološke podjele i potreba za pripadanjem. Kada vođa postane važniji od zakona, institucija i argumenata, društvo ulazi u prostor gdje emocije zamjenjuju racionalnu raspravu.

Upravo kroz kult ličnosti ogledaju se brojni poznati iz Bosne i Hercegovine : Bakir Izetbegović , Dodik , Čović , te vjerske elite poput Elvedina Pezića ili Thompsona koji kroz svoje pjesme promoviše ustaštvo.

U svakom od njih jasno je izražen kult ličnosti , te pristalice na određeni komentar djeluju kao pčela kada maticu čuva. Većina je vezana za samog vođu te nerijetko dobijemo komentare da je Bakir Bog ili da je Thompson jedan od Svetog Trojstva kod kršćana.