Dok budžet Kanton Sarajevo za 2026. godinu iznosi gotovo dvije milijarde konvertibilnih maraka, zastupnici u njegovoj skupštini imaju osjetno niža osnovna primanja od kolega u znatno finansijski slabijem Unsko-sanski kanton. Poređenje dostupnih podataka o primanjima pokazuje zanimljiv paradoks: u kantonu sa više od četiri puta većim budžetom, zastupnici primaju znatno niže osnovne naknade.

Važno je naglasiti da se u ovom poređenju radi isključivo o osnovnim mjesečnim primanjima zastupnika, bez dodatnih naknada koje u praksi mogu značajno povećati ukupna primanja. Među tim naknadama su, između ostalog, paušali po održanim sjednicama, naknade za rad u skupštinskim komisijama i drugim radnim tijelima, kao i druga prava poput toplog obroka, regresa i sličnih beneficija.

Prema usvojenom budžetu, Kanton Sarajevo će u 2026. godini raspolagati sa oko 1,998 milijardi KM, što ga čini ubjedljivo najfinansijski snažnijim kantonom u Federaciji Bosne i Hercegovine. Nasuprot tome, budžet Unsko-sanskog kantona za istu godinu iznosi približno 450 miliona KM.

Ipak, visina osnovnih primanja zastupnika pokazuje sasvim drugačiji odnos.

Zastupnici u Kantonu Sarajevu sa nižim osnovnim primanjima

U Skupštini Kantona Sarajevo profesionalni zastupnici imaju osnovnu mjesečnu platu od 3.276 KM. Zastupnici koji mandat obavljaju bez profesionalnog angažmana, odnosno takozvani „paušalci“, imaju osnovnu mjesečnu naknadu od 580 KM.

Predsjedavajući Skupštine Kantona Sarajevo ima osnovna mjesečna primanja od 4.116 KM, dok zamjenici predsjedavajućeg imaju 3.990 KM.

Osnovica za obračun ovih primanja iznosi 420 KM.

Unsko-sanski kanton: znatno veće osnovne plate

S druge strane, zastupnici u Skupštini Unsko-sanskog kantona imaju osjetno veća osnovna primanja.

Profesionalni zastupnici primaju osnovnu mjesečnu platu od 4.360,36 KM, što je za oko 1.084 KM više nego u Sarajevu. Izraženo u procentima, to znači da profesionalni zastupnici u Unsko-sanskom kantonu imaju oko 33 posto veća osnovna primanja od svojih kolega u Sarajevu.

Razlika je mnogo izraženija kod zastupnika koji mandat obavljaju bez profesionalnog statusa. Paušalci u Unsko-sanskom kantonu imaju osnovnu naknadu od 2.115 KM, dok u Sarajevu ona iznosi 580 KM. To znači da je osnovna naknada u Unsko-sanskom kantonu veća za oko 1.535 KM, odnosno čak oko 265 posto više nego u Kantonu Sarajevo.

Slična situacija je i kod rukovodstva skupštine. Predsjedavajući Skupštine Unsko-sanskog kantona ima osnovna mjesečna primanja od 5.478,40 KM, što je za 1.362 KM više nego u Sarajevu, odnosno približno 33 posto više.

Zamjenici predsjedavajućeg u Unsko-sanskom kantonu primaju 5.310,69 KM, dok njihovi kolege u Sarajevu primaju 3.990 KM, što predstavlja razliku od oko 1.320 KM ili približno 33 posto više.

Osnovica za obračun primanja u Unsko-sanskom kantonu iznosi 559,02 KM, što je oko 33 posto više u odnosu na osnovicu u Kantonu Sarajevo.

Obrnut odnos budžeta i primanja

Kada se ovi podaci stave u kontekst budžetske snage kantona, dolazi se do zanimljivog zaključka. Kanton Sarajevo raspolaže budžetom koji je više od četiri puta veći od budžeta Unsko-sanskog kantona, ali su osnovna primanja zastupnika u Sarajevu u pravilu niža.

Drugim riječima, kanton sa najjačom fiskalnom moći u Federaciji BiH ima relativno umjerene osnovne naknade za izabrane zvaničnike, dok kanton sa znatno skromnijim budžetom isplaćuje značajno veća osnovna primanja svojim zastupnicima.

Politička poruka iz Unsko-sanskog kantona

Dok se radnici u realnom sektoru znoje na svojim radnim mjestima, prosvjetni radnici prebrojavaju svaku marku, a policajci odrađuju prekovremene sate bez dodataka, zastupnici u Unsko-sanskom kantonu mirno sjede u svojim skupštinskim foteljama i broje… svoje luksuzne naknade. Da, tačno – u kantonu sa budžetom od 450 miliona KM, oni primaju osnovna primanja koja su do tri puta veća nego u bogatijem Kantonu Sarajevo, i to bez da se ijedan dan oznoje.

A najbolja šala? Paušalci, koji formalno ne rade “full-time”, primaju više od četiri puta veće naknade nego njihovi kolege u Sarajevu. I sve to u kantonu koji ne može ni približno pratiti takve troškove! Dok prosvjetni radnici čekaju da im plata stigne, a policajci broje sate do sljedeće naknade, politikantsko-aristokratska elita u Unsko-sanskom kantonu uživa u privilegijama koje bi se mogle nazvati “bonus luksuz”.

U ovom svjetlu, visina primanja zastupnika ne izgleda kao rezultat zakonitih ili racionalnih odluka – već kao namjerno postavljena privilegija, koja stavljanjem osobnog interesa iznad realnog života građana jasno šalje poruku: u Unsko-sanskom kantonu, oni koji stvarno rade – plaćaju, oni koji odlučuju – uživaju. Ironija je potpuna: dok narod broji marke, politička elita broji svoje višestruke plate.

Zaključak koji otvara suštinsko pitanje prioriteta vlasti

Kad se svi podaci stave na sto, teško je ne primijetiti apsurd: zastupnici u kantonu sa budžetom od oko 450 miliona KM primaju znatno veće naknade od kolega u kantonu čiji budžet iznosi skoro dvije milijarde KM. A šta oni misle o tome? “Pa nas briga za druge kantone i građane USK, mi vodimo svoj kurs,” moglo bi se protumačiti iz nivoa naknada koje su postavili.

Dok građani broje marke, komentarišu na društvenim mrežama i pokušavaju preživjeti od svojih plata, politička elita Unsko-sanskog kantona mirno računa višestruke beneficije, paušale i privilegije. Budžet? Ekonomija? Fiskalna odgovornost? “To su tuđi problemi,” čini se da kažu, dok nastavljaju po svom – maksimalne naknade, minimalni rad i potpuna sigurnost da niko od “malih” ne može dovesti u pitanje njihov luksuz.

U praksi, to znači da kanton sa višestruko manjim budžetom svojim političkim predstavnicima daje privilegije koje se ne viđaju ni u najbogatijem kantonu u Federaciji. Interesi političke elite očigledno su iznad zdravog razuma, iznad fiskalne odgovornosti i iznad stvarnog života građana. Dok narod komentariše, kritikuje i frustrira se, oni idu po svom – i ne mari za tuđe realnosti. Poređenje ova dva kantona više nije statistika; to je ogoljeni primjer stavlja li politika privilegije ispred građana i zdravog razuma.