Agresori, zločinci ili heroji iz nekog prošlog vremena. Jučer, tokom cijelodnevnog medijsko - političkog praznoslovlja o početku opsade grada, malo ko se sjetio činjenice da je 6. april prvenstveno dan oslobođenja Sarajeva od nacizma 1945. godine. U tom oslobađanju su, ma koliko bolno pojedinim Bošnjacima zvučalo - uglavnom učestvovali Srbi.
Vladimir, Slavko, Pero i Veljo:
Gerilski otpor unutar samog grada tokom Drugog svjetskog rata vodio je Srbin porijeklom iz Prijepolja - Vladimir Perić ili nom de guerre Valter. Nevidljivi heroj grada ukrašen konspirativnim imenom i sjenom poznatijom od lica ubijen je u noći sa 5. na 6. april 1945. godine.
Na dan oslobođenja u grad su prvi ušli borci 5. bosanskog korpusa NOVJ-a na čelu sa komandantom Slavkom Rodićem i političkim komesarom Veljom Stojnićem. Prvi je Srbin porijeklom iz Gornjeg Ribnika u blizini Prijedora, potonji takođe Srbin, ali iz Bosanske Krupe.
Iako partizanima, a naročito zakletim komunistima etnička opredijeljenost nije bila ni životni, ali ni ideološki prioritet, nemoguće je zanemariti činjenicu da su oslobađanjem Sarajeva rukovodili prevashodno komandanti srpskog porijekla.
U neposrednoj okolini grada otpor nacističkim snagama pružale su jedinice pod komandom Pere Kosorića, Srbina sa Sokoca, a ne treba zaboraviti ni Radovana Vukanovića, Crnogorca rođenog nedaleko od Podgorice koji je vodeći tri korpusa istovremeno potpomogao oslobađanje grada.
Svi oni su, manje ili više, na ovaj ili onaj način - Srbi. Srbi kojih se Sarajevo sjećalo sve dok je bilo komunizma i dok partizanskim bajkama nije istekao rok trajanja. Dok su pomenuti, ali i mnogi drugi znani i neznani Srbi ginuli za Sarajevo, naravno pušku uz pušku sa Hrvatima, Bošnjacima, Jevrejima ... jedan čovjek je na drugoj strani odbrojavao sitno do kraja ratnog staža. On - Alija Izetbegović nije oslobađao Sarajevo. Umjesto partizana odlučio se za ustašku, Handžar diviziju.
Duplo juče i višegodišnje danas:
81 godinu nakon sloma nacizma u prestonici, 6. april nažalost nije samo Dan grada, već i dan sjećanja na početak opsade grada od prije 34 godine. Isti dani zamijenili su svoje sinopsise u svega četrdesetak godina, a Sarajevo je od oslobođenog postalo opsjednut grad.
Danas kada se prisjećamo sve poginule djece, palih boraca i agonije rata, namjerno ili slučajno zaboravljaju se istorijske činjenice koje definišu, kako prošlost, tako i budućnost glavnog grada. 6. april kao danu oslobođenja skoro da ne postoji, jer je zamijenjen danom opsjedanja. Zaboravimo li oslobađanje ostaćemo pod opsadom, pa makar i u sjećanju.
Vladimira, Slavka, Peru ili Velju juče niko nije ni pomenuo, da li zato što su Srbi, komunisti ili partizani za sada nije poznato. Teško je priznati da su grad koji se već tri decenije predstavlja kao prevashodno muslimanski, što svakako i jeste najznačajniji dio njegove tradicije u tri rata oslobađali ili branili i Srbi i to u velikoj mjeri.
Upravo zbog toga 6. aprila je uz Vladimira Perića, Slavka Rodića, Peru Kosorića i Velju Stojnića trebalo spomenuti i Jovana Divjaka, Čedu Domuza ili Mihajla Petrovića, jer svi su oni Srbi, ali i heroji Sarajeva.
Od dva juče aktuelnom Sarajevu važnije je ono novije kada se odaje počast početku agresije, samim tim ono starije, 81 godinu staro juče ostaje u zapećku sjećanja. Šta su Sarajevu danas Srbi i šta su mu juče jednako je važno pitanje kao i ono što je Sarajevo samo sebi? Grad heroja ili grad vječnih žrtava?
