PLANIRANI GENOCID NAD CRNOGORSKIM NARODOM OD 1914. DO 1920. G. OD STRANE SRBIJE

Izveštaj o provjeri ratne odštete (Reparacija)

Na osnovu zvaničnih podataka sa Mirovne konferencije u Versaju (1919), zahtjev za ratnu odštetu Crne Gore bio je precizno utvrđen na 723 miliona zlatnih franaka (kako se navodi i u feljtonu, dok varijacija od 725 miliona potiče iz srodnih diplomatskih spisa tog doba). Od ove astronomske sume koja je Crnoj Gori pravno pripadala kao nezavisnoj državi saveznici, preko Beograda je proslijeđeno i utrošeno svega 40 miliona, dok je preostalih 683 miliona zlatnih franaka zadržano za potrebe unitarne Kraljevine SHS.
Svjedočanstvo i dokazi o slomu i okupaciji Crne Gore 1918. godine
Ono što se desilo 1918. godine predstavlja nezapamćen presedan u svijetu: da jedan narod, njegova država stara vjekovima i autokefalna crkva budu zbrisani sa mape Evrope i svijeta na tako brutalan način. Crna Gora je bila saveznica pobjednika i umjesto da se restaurira i obnovi ona je zgažena i okupirana od strane Srbije i srpske vojske- onih istih koje je crnogorska vojska spasila i sve to planirala od 1914. godine, a da se za to nije znalo. Tek su kasnija detaljna istraživanja pokazala kakve je gnusne planove pripremala Srbija i predsjednik te Vlade Pašić. Sa današnje tačke gledišta, to jeste bio genocid i sreće neće biti sve dok Srbija ne prizna ovaj zločin, izvini se i vrati ratne reparacije.
Kroz istorijski mozaik neoborivih dokaza, citata i svjedočanstava samih aktera tog doba, jasno se vidi hronologija tog sloma:

I. Vojna sabotaža i priprema terena (1914-1918)
General srpske vojske Petar Pešić, koji je bio postavljen za šefa štaba Crnogorske vrhovne komande, otvoreno je priznao da je radio na uništenju crnogorske vojne moći kako bi eliminisao kralja Nikolu:
„Sasvim bi drugačije stajala situacija za cijelu naciju da Kralj Nikola nije poslao Franji Josifu onaj telegram i da je na solunskom frontu postojala i Crnogorska vrhovna komanda uz rame Srpskoj Vrhovnoj Komandi i da je poslije proboja fronta bio Kralj Nikola uz rame Kralju Petru.”
(General Petar Pešić)
Istovremeno, iz Beograda je stizalo direktno naređenje regenta Aleksandra Karađorđevića da se crnogorskom suverenu po svaku cijenu zabrani povratak u otadžbinu, koristeći sva sredstva:
„Pri radu u Cr宏i Gori nemojte biti meka srca, kralju Nikoli treba zabraniti dolazak u Crnu Goru, po svaku cenu, pa ma upotrebili i krajnja sredstva!”
(Regent Aleksandar Karađorđević)
Kao krunski dokaz o karakteru srbijanskog vojnog prisustva i planu gušenja crnogorske samobitnosti, stoji istorijsko naređenje koje je načelnik Vrhovne komande srpske vojske, vojvoda Živojin Mišić, 19. novembra 1918. godine uputio komandantu Jadranskih trupa u Crnoj Gori, generalu Dragutinu Milutinoviću:
„Nastavite najenergičnije i svim sredstvima, da se na teritoriji koju je naša vojska okupirala, uguši svaka agitacija, pa ma od koga dolazila. Za ovo vam stoje na raspoloženje sva sredstva kojima možete raspolagati bez ikakvog prezanja!“
(Vojvoda Živojin Mišić)

II. Demografsko i intelektualno obezglavljivanje zemlje
Krajem Prvog svjetskog rata, Crna Gora je drastično intelektualno osiromašena kako ne bi imala ko da vodi institucionalni otpor. U pet logora interniraca na prostorima Ugarske i Austrije tada se nalazilo najmanje 9.950 Crnogoraca. Među njima je bilo:
17 generala i 709 oficira,
Više ranijih poslanika i načelnika,
Gotovo svi profesori i učitelji iz Crne Gore,
Više svještenika i drugih obrazovanih ličnosti.
Vojvoda pop Ilija Plamenac, sa 95 godina starosti, umro je u Podgorici krajem 1916. godine. Sahranjen je na Cetinju uz pratnju građanstva i vojničkom počašću od strane austro-ugarske okupatorske vojske, dok su kasniji srpski "oslobodioci" prema crnogorskim prvacima pokazali daleko veću brutalnost.

III. Božićni ustanak i otpor nasilnoj aneksiji (1918)
Teza da su Crnogorci koji su se usprotivili Podgoričkoj skupštini bili protiv zajedničke države potpuno je netačna. Oni su bili protiv načina na koji je Crna Gora zgažena, što dokazuje i zvanični zahtjev Krsta Zrnova Popovića upućen generalu Milutinoviću, komandantu Jadranskih trupa, sa Bajica, 22.12.1918. godine (po starom kalendaru):
„Mi smo svi složni da Crna Gora uđe ravnopravno sa ostalim pokrajinama u jednu veliku jugoslovensku državu, bez ikakvih unutrašnjih političkih granica, a oblik vladavine ostavljamo da punopravno riješi redovno izabrana skupština svijeh Jugoslovena, čemu ćemo se srdačno pokoriti. Mi tražimo prethodno, da jedan narodni sud pronađe krivce za sve događaje koji su bacili ljagu na naše oružje i da tek onda čista i vedra čela pristupimo ovoj velikoj jugoslovenskoj zajednici... Tražimo anuliranje skupštinske odluke u Podgorici i nove slobodne izbore za Crnu Goru... Za izvršenje reda na gornjem programu ustaške trupe sjutra (neđelja) 23. t. mj. umarširati će u prestonicu Cetinje i radi uspostave budućeg reda zaposjesti će sva nadleštva...”

IV. Svjedočanstva o zvjerstvima i razaranju (1919)
Nakon podizanja ustanka, okupacione trupe su krenule u surovu pacifikaciju naroda. Iz izvještaja Mila Plamenca iz 1919. godine jasno se vidi razmjer tog terora i paljenja kuća crnogorskih patriota:
„Kad je u Boljevićima u 9 sati noću zapaljena kuća g. Ministra Predsjednika u njoj je spavala u to doba njegova snaha sa dvoje djece. Trezveniji palikuće jedva su uspjeli nagovoriti podgovorenu rulju, da se žena i djeca probude i spasu. Dok su oni pirovali od pljačke po kućama rođaka g. Ministra Predsjednika i dok je gorela kuća ovoga, sa avlije Kom. Ića Plamenca, potpuno iznemoglog i oslabljenog, čini se šemluk iz mitraljeza i pušaka pod komandom srbijanskih oficira (Draškovića i D. Ostojića), koji su tu sa vojskom naročito ovog junačkog djela!”
Uprkos strahovladi, otpor je bio masovan, što Plamenac potvrđuje u istom izvještaju:
„Kad sam se 18. maja povratio u Bar iz Jusovače, priredili su mi, inače mirni Barani, takav doček... da je to bila prava Crnogorska patriotska manifestacija, izvršena pred očima i uz prkos Srbijanskih vlasti... Bio sam stekao uvjerenje da u Crmnici imamo apsolutnu i jaku većinu, zašto sam u mnogome imao zahvaliti radu moje braće Ljuba i Krsta za vrijeme njihovog tromjesečnog boravljenja u šumi. Krajina i Šestani bili su nesumnjivo naši, a tako cijelo primorje bez neznatnog izuzetka.”

V. Zločin zapažen očima stranih posmatrača i svjetske štampe
Surova stvarnost u Crnoj Gori bila je toliko drastična da su je registrovali i neutralni strani oficiri, kao i vodeći svjetski mediji koji su izvještavali o brutalnom gušenju crnogorskog suvereniteta.
Čuveni američki list „Chicago Tribune“ (Čikago Tribun) u svom izdanju od 4. septembra 1919. godine donosi dramatičan izvještaj sa naslovne strane koji svjedoči o vojnom teroru nad crnogorskim patriotama i pristalicama kralja Nikole:
„SERBS WIPE OUT ROYALIST PARTY IN MONTENEGRO“
(„Srbi zbrisali Rojalističku stranku u Crnoj Gori“)
Izvještaj u ovom uglednom američkom listu direktno i otvoreno opisuje surove akcije i zločine srpske vojske, ukazujući svjetskoj javnosti da se na tlu Crne Gore sprovodi sistematsko i nasilno uništavanje političkog, vojnog i narodnog otpora crnogorskih suverenista koji su ostali vjerni svojoj kraljevini.
Američki major Čarls Velington Furlong, koji je boravio na terenu sa crnogorskim ustanicima u okolini Nikšića iste 1919. godine, takođe je zapisao:
„Pitao sam se zašto su Srbi svojoj braći najgori neprijatelji, jer je druga invazija Srbije na Crnu Goru bila gora od invazije Austrije, a primirje gore od rata?”
Francuski list „Le Courier de Metz“ od 12.7.1919. godine objavljuje vapaj nad sudbinom žrtvovane saveznice:
„O nacijo koja stupaš naprijed uz zvuke Marseljeze, vi heroji veličanstvenih dana slave i trijumfa prava nad silom, zar ne čujete da se iz daljine, između vaših glasnih i oduševljenih klicanja, i zajedno sa njima miješeju leleci žrtvovane Crne Gore!”
VI. Kulturni genocid, razaranje i zatiranje identitetskih stubova
Razmjere fizičkog i kulturnog uništenja Crne Gore u periodu od 1918. do 1926. godine bile su jezive. Prema istorijskim podacima, izvještajima i svjedočanstvima, u ovom krvavom osmogodišnjem periodu pobijeno je preko 8 hiljada Crnogoraca, dok je popaljeno i opljačkano više od 5 hiljada kuća.
O strahotama srbijanskog terora i zvjerstvima nad civilnim stanovništvom pisali su i sami pošteni srpski novinari i očevici sa lica mjesta, poput Pantelije Jovanovića, koji je hrabro bilježio zločine žandarmerije i vojske, kao i ugledni strani posmatrači i diplomate, među kojima se posebno ističe britanski publicista i izaslanik Aleksandar Devajn (Alexander Devine), koji je neumorno izvještavao svjetsku javnost o mučenjima i nepravdi učinjenoj Crnoj Gori.
Da se radilo o planskom brisanju crnogorskog identiteta i kulture (što se danas nastavlja perfidnijim metodama prisvajanja istorije), dokazuju i sljedeći činovi:
Rušenje spomenika: Savo Fatić je lično srušio spomenik Velikom vojvodi Mirku Petroviću u centru Podgorice i bacio ga u rijeku Moraču.
Desakralizacija svetaca: Srpske okupacione vlasti su u Nikšiću 1919. godine na glavnom gradskom trgu organizovale fingiranu sahranu tri kovčežića na kojima su bila ispisana imena crnogorskih svetaca- Vasilija Ostroškog i Petra Cetinjskog, kao i kralja Nikole.
Ukidanje Crkve: Regent Aleksandar Karađorđević je posebnim dekretom 16. 6. 1920. godine ukinuo autokefalnu Crnogorsku pravoslavnu crkvu.
Progonstvo: Oko 7.000 Crnogoraca našlo se u izbjeglištvu u Albaniji, Francuskoj, Italiji i Švajcarskoj, a povratak u domovinu im je bio strogo zabranjen jer su odbili da polože zakletvu vjernosti srpskom kralju.
Ovakav asimilatorski pristup i ponižavajući odnos beogradskih vlasti prema Crnogorcima najbolje je u Narodnoj Skupštini Kraljevine SHS 1921. godine sažeo Stojan Protić rečenicom upućenom Marku Dakoviću:
„Izvoziti svinje a uvoziti Crnogorce, ova država nema računa.”
Dok su srpski akademici poput Vase Čubrilovića projektovali da „Crnogorci treba da budu nemirni stočarski element koji će davati sokove celoj našoj (srpskoj) rasi”, vođa otpora Krsto Zrnov Popović ostavio je zavjet koji i danas odzvanja kao ključna istorijska pouka:
„Nije velji rat za male narode. Mali su gubitnici i kad su na strani pobjednika. Nama je Crna Gora najvažnija. Učinimo sve da je spasimo. Budite Crnogorci i mislite crnogorski. Spas naroda je iznad svega.”

Zaključak
Kroz čitavu crnogorsku istoriju nije zapamćen ovakav zločin, čak ni od strane Otomanskog carstva. U vjekovnim borbama protiv Otomanske imperije vodile su se otvorene bitke i neprijatelj se jasno znao, te se sa njim muški i dostojanstveno i ratovalo. Međutim, od Srba se takav nož u leđa nije očekivao, jer je crnogorski narod u njih gledao kao u bratski i saveznički narod. Upravo zbog tog povjerenja i činjenice da je Crna Gora primila udarac od onih koje je prethodno spasila, ova perfidna i planska okupacija je i uspjela, ostajući upamćena kao najsurovija od svih do sada. Ovo jeste bio nezapamćeni državni, kulturni i fizički genocid kakav se ne pamti u modernom svijetu- da jedna zemlja pobjednica bude brutalno likvidirana od strane svog saveznika.
Zato smatramo da Srbija treba da se izvini Crnoj Gori za sve što se dešavalo 1918. godine i da vrati ratne reparacije kako bi se nastavili dobrosusjedski odnosi dvije suverene i nezavisne države. To bi bilo dobro i za samu Srbiju, jer bi se time konačno okrenula sebi i sopstvenom razvoju, a cijeli Balkan bi postao stabilan i siguran prostor, spreman da u punom kapacitetu bude dio Evropske unije.

Zato pozivamo predsjednika Crne Gore Jakov Milatović i predsjednika lade Crne Gore Milojka Spajića da ova pitanja ne guraju pod tepih već da ih otvore, kao i pitanje povraćaja autokefalnosti Crnogorske pravoslavne crkve, te započnu rješavanje ovih ključnih istorijskih pitanja i to u direktnom dijalogu sa Srbijom, Evropskom unijom i Vaseljenskom patrijaršijom.