Prapočetak CIPS-a:

Citizen Identification Protection System ili Sistem zaštite identifikacije građana začet je 2000. godine kada je OHR naredio da je neophodno objediniti sistem identifikacionih podataka svih građana Bosne i Hercegovine. Nizom zakona i odluka Vijeća ministara otpočela je implementacija projekta. U svrhu koordinacije CIPS-a osnovana je Direkcija za implementaciju, čija je pravna nasljednica 2008. godine postala Agencija za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka BiH (IDEEA).

U praksi, CIPS podrazumijeva da su podaci o građanima umreženi između ministarstava unutrašnjih poslova entiteta, kantona i Brčko distrikta, čime je olakšano izdavanje zvaničnih dokumenata države (lična karta, vozačka, dozvola, pasoš, tablice za automobile). Projekat koji je najavljen kao sudbonosna prekretnica u pogledu zaštite građana i statusa države pretvorio se u svakodnevnu, višedecenijsku agoniju.

Zahvaljujući okoštalim birokratskim praksama, sporoj digitalizaciji i potrebi za stalnim, narodski rečeno - vađenjem dokumenata, potvrda i prijava, odlazci u kancelarije MUP ili mjesne zajednice pretvoreni su u psihofizičku torturu.

Kampovanje, redovi i frustracije:

Mnogobrojna, lična iskustva autora nalažu da se u CIPS ne zalazi bez prijeke potrebe. Banjalučki CIPS u ranim jutarnjim časovima radnih dana predstavlja poprište kamperskog iskustva tokom kojeg neispavani građani željno iščekuju početak radnog vremena. Pristup potraživanju važećih dokumenata dobio je i svoju jezičku mutaciju, jer po dokumente se ne ide u MUP, već u CIPS, iako je u praksi nemoguće fizički kročiti u program, stoga će i ovaj tekst pratiti govorne navike stanovništva.

Nakon što dežurni policajac, čija je namjena malo kome jasna, pa čak i njemu samom predstavlja karijerni upitnik i svojevrsnu uvredu, otvori klizna vrata CIPS-a, horda teturajućih zombija stupa u šaltersku salu. Tada otpočinje bespoštedna bitka za što manji redni broj. Šalter informacija predstavlja puku kozmetiku, jer za istim uglavnom ne sjedi niko, osim policajaca koji nemaju ni svoje stolice, a kamoli opremljene šaltere. Ukoliko vam pođe za rukom da ugrabite broj koji vam je potreban ulazite u začarani koloplet robotske licitacije brojeva i iščekivanja da glas ukrašen trajnom upalom sinusa prozove vaš broj. U međuvremenu uživate u neizbježnom iskustvu. Suptilno gurkanje laktovima, brisanje znoja, udisanje tjelesnih izlučevina koje se u simbiozi smrada miješaju sa jeftinim dezodoransima nepoznatog proivzođača i alkoholnim parfemima.

Povremeno prozborite kritiku na račun uposlenika u šalterskoj sali sa sapatnicima ili im kroz zube opsujete sve sa kućne liste. U slučaju da ste dovoljno pismeni i iskusni sa sobom već nosite odgovarajući formular i sve neophodno papire, jer u suprotnom vas sljeduje drski glas operatera ili operaterke koji naređuje povratak na početak sale, uplatu takse i popunjavanje formulara, a u najgorem slučaju - obavezni odlazak u neku drugu instituciju.

Društvena igra Čovječe ne ljuti se zapravo je ekvivalent boravka u CIPS-u. Na kockici sreće tražite svoj broj, potom pratite ustaljenu putanju, sve dok ne stignete do svoje kućice. U toku igre mogu da vas pojedu drugi igrači, službenici MUP-a i vrijeme, iako biste najradije sažvakali sebe, jer ste uopšte i došli u CIPS. Famozna sintagma Fali vam jedan papir, mogla bi da posluži kao službeni slogan CIPS-a, čija bi se slova zlokobno nadvijala nad kancelarijama MUP-a, nalik nacističkoj maksimi Arbeit macht frei! ponad koncentracionih logora. Tako bi sadistički užitak bio u potpunjen.

I kada, na vrhuncu agonije, uzmete dokument u svoje ruke, skoro trčećim korakom napuštate šaltersku salu, bježeći od realnosti domaće birokratije. Spašeni ste. Gotovo je. Agonija je završena, izbjegli ste nervni slom, ali i potencijalno krivično djelo nanošenja teških tjelesnih povreda.

Najveći i najnoviji apsurd CIPS-a jeste šalter za online zakazivanje koji vam, prema šarenoj laži o digitalizaciji omogućava da unaprijed osigurate svoje mjesto za šalterom, što u stvarnosti znači čekanje uz najavu, predigru patnje.

I dok u razvijenim državama dokumente dobijate na kućnu adresu putem pošte, uz prethodnu online prijavu, u Bosni i Hercegovini je idalje na snazi fetiš čekanja, bespotrebnog nerviranja i namjernog oktroisanja životnog vijeka. Potpis, pečat i papir formata A4 drže primat, dok neuspješna digitalizacija prožidre milione budžteskog novca.