Mir, mir, mir - niko nije kriv

Srebrenička polja smrti predstavljaju prvo filmsko - dokumentarno ostvarenje Informativnog programa Radio - televizije Srbije o ratnim zločinima u Srebrenici. Premijerno je prikazan 9. jula 2010. godine, a od 30. aprila 2026. dostupan je na YouTube platformi RTS-a.

Dokumentarni film autorice Slađane Zorić kombinuje autentične snimke iz jula 1995. godine i intervjue sa akterima događaja. Među sagovornicima se između ostalih pojavljuju Hakija Meholjić, Huso Salihović, Ibran Mustafić - učesnici odbrane Srebrenice, profesor Peter Romijn - istraživač Holandskog instituta za ratnu dokumentaciju (NIOD), Hasan Nuhanović - prevodilac Ujedinjenih nacija, Filip Morion - penzionisani komandant UNPROFOR-a, majke Srebrenice i Jovan Nikolić - član štaba odbrane sela Kravica.

Film nije ideološki ofarban, ali njegova narativna nit indirektno naglašava tragediju jedne slučajnosti. Odabir pozadinske muzike, u stilu orijentalnog melosa, naglašava osnovnu, indukovanu razliku između žrtava i počinilaca, što svakako više ide u korist mladićevskoj tezi o reprizi bune protiv dahija, nego istini o višegodišnjem, ubilačkom mrcvarenju Srebrenice. U uvodu filma otvoreno se manipuliše sa brojem žrtava, a isti se čak umanjuje.

O namjerama tadašnjeg političkog vrha RS-a u pogledu Srebrenice, spominje se samo Plan sedam, kojim Radovan Karadžić naređuje potpuno uništavanje bilo kakve mogućnost za održanje života u Srebrenici, što uključuje u eliminaciju lokalnog stanovništva. U nekoliko navrata narator filma govori o brojci od 40 hiljada stanovnika koliko je Srebrenica kao zaštićena zona UN-a navodno brojala na vrhuncu slijevanja izbjeglica u enklavu.

Srebrenička polja smrti mogu se svesti na suptilni pokušaj pomirenja između dvije strane, uz neizostavne primjene revizije potvrđenih i presuđenih činjenica o genocidu. Slađana Zarić kreirala je preko četrdeset dokumentarac o razno - raznim srpskim bitkama i stradanjima tokom završne decenije prošlog vijeka. U film je ugrađen i element pokajanja i to kroz završne riječi vojnika i oficira VRS-a koji su pred Haškim tribunalom presuđeni za genocid.

Ipak, pokajanje bez činjenica ima samo polovičnu vrijednost, jer Srebrenička polja smrti govore o tragediji, masakru, zločinu, mrcvarenju nevinih i naravno, u Srebrenici se sve navedeno, ali i još mnogo toga desilo, ali ne zbog puke krvoločnosti i želje za osvetom, već zahvaljujući neslučajnoj, sistemtskoj, organizovanoj kampanji etničkog čišćenja koja je rezultovala genocidom, od kojeg ni G nije pomenuto u filmu Slađane Zarić.

Čudna je i bajka o istim žrtvama i zajedničkim dželatima ispričana kroz prateći tekst filma.

Možda žrtve i jesu iste, ukoliko govorimo o nevinim civilima, ali dželati nisu, jer VRS pod komandom Ratka Mladića nije ubijala srpske civile, već bošnjačke, a koji bi se to Srbin usudio da prihvati opravdanu tvrdnju da je Ratko Mladić svojim zločinima nad Bošnjacima počinio i zločin nad Srbima?

Ako pitate RTS, Srebrenica se desila slučajno, iako se organizovanost etničkog čišćenja pominje u samom filmu, 8372 žrtve genocida greškom su se okliznule o metke i otputovale u smrt.

Pokušaj je kvalitetan, zanimljiv, ali nepotpun, jer istinu i činjenice ili prihvatamo u potpunosti ili ne prihvatamo nikako.