Balkan je područje bogato velikim riječima i malim djelima. Reciprocitet je obrnut, te tako krupne i važne govorancije najavljuju sitna i beznačajna djela. Da bi se nit kompleksa niže vrijednosti formalizovala neophodno je, u birokratskom maniru, prazna slova sa usana pretočiti na papir, potom sve zvanično potpisati i što je najvažnije - opečatiti!
Puste hartije:
Područje onomad živuće Jugoslavije rastresito je, a samim tim i plodno tle za svakovrsne jezičko - političke akrobacije formalno krštene u rezolucije i deklaracije. Cilj nacrta, programa i dokumenata malo kome je poznat, pa se čak i autori istih počesto zapitaju: Zašto nam je ovo trebalo?
Od Memoranduma Srpske akademije nauka i umetnosti iz 1986. godine sva zvanična piskaranja dobila su zloćudne epitete opasnih i rizičnih, no to nije spriječilo političke, religijske, akadamske i neformalne grupe da nastave memorandumisanje iz hobija i za lični interes.
U 2026. godini Bosna i Hercegovina i regija za veoma kratko vrijeme postale su bogatije za nekolicinu rezolucija i deklaracija kojima se nešto zahtjeva, štiti, garantuje ili osporava. Iako smo na poklon dobili nesaglediva prostranstva word dokumenata i listova papira, suštinski nismo dobili ništa.
NSRS - Oda Četnicima kroz zabranu Ustaša:
Sredinom marta 2026. godine Narodna skupština Republike Srpske (NSRS) usvojila je Rezoluciju o osudi i zabrani veličanja ideologije i simbola NDH. Uz rezoluciju, koja je došla kao odgovor na komemorativni skup veterana Hrvatskog vijeća odbrane (HVO) na stratišu u selu Modran nadomak Dervente, usvojeni su i prateći amandmani krivičnog zakona, te su tako propisane kazne za isticanje simbola i veličanje zločina NDH.
Jednostrani karakter rezolucije ovijekoviječilo je zanemarivanje četničkih zločina i uloge Ravnogorskog pokreta u saradnji sa nacističkim i fašističkim okupatorima, ali i samom NDH, za šta postoje čvrsti, materijalni i opštepoznati dokazi. Tekstom rezolucije obuhvaćena je i zabrana veličanja ratnih zločina počinjenih nad Srbima, Romima i Jevrejima, no među žrtvama čija je ubistva, pokolje i etničko čišćenje zabranjeno negirati nisu se našli Bošnjaci. Samim tim, veličanje ratnih zločinaca iz VRS i njihovih zločina za NSRS nije krivično djelo.
Sporno spomen obilježije u Modranu ubrzo je uklonjeno, a MUP RS je spriječio okupljanje veterana HVO-a. Rezolucija i prateći amandmani ostali su kao alat institucionalizacije istorijskog revizionizma i etnonacionalističkog jednoumlja. Suštinski, prema odlukama NSRS i krivičnom zakonu manjeg entiteta srpske i nesrpske žrtve nisu jednake.
Ako je neko deklarisao i rezolucionisao u ovoj godini, onda je to NSRS. Kada god bi im ponestalo zaduženja za raspravu, latili bi se hartije i plajvaza, pa na smjenu škrabali po redak, dva, tezu ovdje, crticu ondje, te na kraju eto je - deklaracija, rezolucija, maloumotvorina nacionalističkog folklora.
Tako smo krajem maja dobili i deklaraciji o zatvaranju Kancelarije visokog predstavnika (OHR), kojom je NSRS zatražila od Vijeća za implementaciju mira (PIC) poništavanje odluka i trajno zatvaranje OHR-a.
Jadne skupštinare i njihovu žalopojku niko nije poslušao, a stvarno se trude da budu što bolji mrzitelji i kreatori gluposti, no svako njihovo slovo biva poništeno onda kada Milorad Dodik i skupštinska većina predvođena SNSD-om tako odluče.
Evropska pisanija:
Prvog vikenda u junu Crna Gora bila je domaćica samita Zapadni Balkan - Evropska unija. Kompletan samit može se svesti u nekoliko zaključaka. Alksandar Vučić je poražen i autorski osramoćen, a Srbija je definitivno krenula u rikverc na evropskom putu. Crna Gora i Albanija potvrdile su svoja skorašnja članstva u unij. BiH, Sjeverna Makedonija i Kosovo idalje tapkaju u mjestu.
I ovaj primorski festival diplomatije prošao je bez važnijih rezultata po BiH. Čelnici EU podsjetili su da članstvo dolazi uz rezultate, a ne na poklon. Kruna samita je, sada već tradicionalna deklaracija, čiji su se potpisnici obavezali na poštivanje i rad u skladu sa sporazumima o pridruživanju i stabilizaciji, dok je tivatsko pisanije još jedan pisani garant integrisanja Crne Gore u EU.
Dio je ovo Strateške agende EU za period od 2024. do 2029. godine. Petogodišnji plan predviđa potencijalno, a zapravo sve izvjesnije proširenje, što je još jedno od predskazanja crnogorskog dolaska do cilja na trasi evropskih integracija.
Za Bosnu i Hercegovinu tivatska deklaracija ne znači mnogo, jer naša država ne pravi reformske rezultate, niti bilo kakve druge iskorake na putu prema čalnstvu u EU.
DP zove, Sabor viče:
Baš kao u stihovim ustaške budnice, Domovinski pokret - jedna od vladajućih stranaka u Hrvatskoj, već duže od mjesec dana neumorno insistira na sveopštoj revizij položaja Hrvata u Bosni i Hercegovini. Od nekolicine pismenih prijedloga, preko žustrih javnih debata i niza uvred, došli smo do zvanične, parlamentarne deklaracije koja se 15. jula našla pred zastupnicima u Saboru Republike Hrvatske.
Osim zastupničkih klubova sa lijevog političkog spektra (SDP, Možemo...) većina prisutnih podržala je osnovni cilj deklaracije - podršku ravnopravnosti Hrvata u BiH. DP je, vjerovatno po nalogu HDZ-a razblažio tekst deklaracije, te stoga više ne mašu hrvatskom izbornom jedinicom kao pandanom za treći entitet, kao prije nekoliko sedmica. Čini se da je marketinški trik DP-a, čiji stvarni, politički nalogodavci nisu poznati, ipak posrnuo pred saborskim zastupnicima. Nisu se hrvatski političari dali upecati na buvljarski nacionalizam, a HDZ je lukavo ostavio DP da se sam bori sa saborskom vjetrometinom. Iako dijele desničarske tendencije, zastupnici DP-a i drugih parlamemtarnih stranaka nemaju isti pristup kada je riječ o miješanju u unutrašnja pitanja BiH.
Deklaracija DP-a i njeno višesedmično porađanje izrodili su rasprodaju političkih poena, dok su Hrvati u BiH ostali nezaštićeni, ali ne od Bošnjaka ili Srba, već od sopstvenih političkih predstavnika predvođenih HDZ-om BiH Dragana Čovića.
Prazni papiri:
Koja je vaša omiljena, ovogodišnja deklaracija? Ona prema kojoj četnici nisu zločinci ili vam je ipak draža ona u kojoj stoji da su Hrvati ugroženi?
Koliko god se naprezali da sastave što značajniji tekst, odnosno nacrt, sva domicilna škrabanja padaju u vodu, jer nemaju konkretan, opipljiv, realan značaj. Čak i kada bi neka od navedenih rezolucija ili deklaracija imala stvarne posljedice političke elite zanemarile bi stav građana, jednako onako kako i građani zanemaruju sopstvene stavove. Neka nama naših rezolucija i deklaracija, jer sve dok je praznih papira ništa loše se neće desiti, osim sporadičnog šuškanja i gužvanja.
