Činjenice o nastanku i razvoju bosanskohercegovačkih gradova priče su isprepletenih okolnosti, osoba, vremena i motiva. Svaki od njih sačuvao je određeni dio historijskog izgleda koji svjedoči o njihovom kontinuitetu i autentičnosti koja je postojana.
Na naslovnoj fotografiji prikazan je grad koji se ubraja u skupinu mlađih gradskih sredina. Status općine seže do 1911. godine. Nasljeđe skriveno u njegovom postojanju nosi historijsku i kulturunu vrijednost koja nije adekvatno promovisana, očuvana i istražena.
Fotografija prikazuje Zavidoviće, grad u Zeničko-dobojskom kantonu, koji je danas prepoznat po kamenim kuglama na nekoliko lokaliteta, a čije porijeklo još uvijek nije jasno. Njihova misterioznost jedan je od glavnih motiva dolaska brojnih turista zainteresiranih za ovakvu vrstu prirodnog bogatstva.
„Dokazi o životu na ovim područjima sežu do brončanog doba. Tragovi iz neolitskog doba na području Zavidovića pronađeni su na Tuku (ispod Novog Naselja), u Čardaku i na Gradini kod sela Grabovice. Dijelovi posuđa, staro oruđe, nakit i drugi predmeti pronađeni na oraničnim površinama pokazuju da su naš zavičaj naseljavali ljudi i u prahistorijsko doba. Postojanje Gradina u blizini sela Čardak, Gostović, Karalići, Ridžali i Seona smatra se obilježjima prahistorijskih naselja.
Arheološkim iskopavanjima 1911. godine u Lukama (Hrge), nađeni su jedno koplje i bronzane narukvice koje su prenešene u Muzeju u Sarajevu. Muzej je dobio i jedne bakarne narukvice sa Glavice među Krivajom i Kamenicom, koja inače obiluje prahistorijskim osobinama“. (Službeni web portal Grad Zavidovići)
Fotografija prikazuje današnji izgled jednog dijela naslovne fotografije kojom je obuhvaćeno najuže područje u blizini željezničke stanice oko koje su se Zavidovići počeli intenzivnije industrijski i urbano razvijati tokom Austro- Ugarske vladavine.
Ova fotografija koja odiše duhom prošlosti, dozom mističnosti i znatiželje o tadašanjim tokovima i načinu života prikazuje grad poznat po mnogo čemu- Tešanj.
Spominje se 1461. godine u Povelji kojom kralj Stjepan Tomašević svome stricu Radivoju Krstiću daruje “i na Usori grad Tešanj”. Oko trinaest godina (1463-1476) Tešanj je bio središte Kraljevstva bosanskog, kao i vojvode Radivoja Kotromanića, člana bosanske kraljevske loze. Svima je sigurno poznata tešanjska Sahat- kula sagrađena u 17. vijeku. Sat je donesen iz Beča 1890. godine, a poklon je Fehim-bega Smailbegovića.
Sadašnjost često potiskuje historiju koja prepričava vrijednosti i nasljeđe za koje nekad ne znamo, a nekad mislimo i da je sve oduvijek izgledalo onako kako danas izgleda.
