Na cesti u mostarskom prigradskom naselju Vrapčići, u blizini Mikulića mahale ispisan je grafit koji sadrži poruku usmjerenu prema jednoj etničkoj grupi. Natpis je napisan crnim sprejem direktno na asfaltu, bez dodatnih vizualnih elemenata, što upućuje na brzu i neformalnu intervenciju u javnom prostoru.
Kao što je to slučaj i kod svakog grafita kojim se želi nešto brzo poručiti.

Prema medijskim navodima, konkretno Raporta i Večernjeg lista, grafit je primijećen u jutarnjim satima, nakon čega je slučaj prijavljen nadležnim institucijama koje su izvršile uviđaj.
A iz dostupnih informacija proizlazi da su slični natpisi i ranije zabilježeni na ovom području, što ukazuje na kontinuitet korištenja javnih površina za ispisivanje poruka sa političkim i identitetskim konotacijama.

Za razliku od grafita koji koriste simboliku ili indirektne poruke, ovaj natpis karakterizira eksplicitna i nedvosmislena formulacija.
Ono što ga razdvaja od grafita iz prošlog članka jeste direktnost i eksplicitnost poruke, koja ne koristi simbolički sukob već otvoreno i nedvosmisleno komunicira sadržaj.
Dok je prethodni grafit funkcionirao kroz preklapanje znakova i stvaranje ideološkog konflikta unutar istog vizualnog prostora, ovaj se oslanja na jasnu verbalnu formulaciju bez potrebe za dodatnim tumačenjem.

U analitičkom smislu, kao što smo već pomenuli, poruka grafita je jasno usmjerena prema konkretnoj etničkoj grupi, što proizlazi iz same formulacije teksta.
Njena struktura i izbor riječi ukazuju na pokušaj direktne komunikacije sa jasno definiranim drugim i drugačijim, pri čemu se javni prostor koristi kao kanal za prenošenje takve poruke.

Istovremeno, iako nije moguće sa sigurnošću utvrditi tko stoji iza ispisivanja grafita, način na koji je formuliran upućuje na obrazac karakterističan za anonimne aktere koji djeluju izvan institucionalnih okvira. Upravo ta anonimnost omogućava poruci da postoji bez preuzimanja bilo kakve odgovornosti, dok njena javna vidljivost osigurava širenje poruke bez posrednika.

U navedenom kontekstu, grafit se miže interpretirati kao oblik poruke koja ne teži dijalogu već jednostranom iskazu prisutnosti i stava u prostoru.
Da prostite, kao kad lav izmokri teritoriju da je označi, tako slično možemo posmatrati i ovaj grafit.
Njegova funkcija nije informativna, već performativna, on ne samo da prenosi sadržaj, nego i uspostavlja određeni odnos prema prostoru i zajednici u kojoj se pojavljuje.

U ovom grafitu moguće je i prepoznati elemente propagandnog djelovanja, iako on ne djeluje kroz organiziranu ili institucionalnu formu.
Poruka je formulirana direktno i bez simboličke složenosti, što je jedna od osnovnih karakteristika propagande, jasnoća i lakoća razumijevanja bez potrebe za dodatnim tumačenjem. Usmjerena je prema konkretnoj grupi i koristi snažan, emocionalno nabijen jezik čime se postiže efekt privlačenja pažnje i potencijalnog uticaja na percepciju prolaznika, ali i na samu emociju.
Iako nije poznato tko stoji iza pisanja ovakvog grafita, način na koji je izvedena ukazuje na pokušaj da se kroz javni prostor prenese određeni stav i učvrsti prisutnost tog narativa, što grafit svrstava u širi okvir neformalne, decentralizirane propagande.

A zamislite samo, koliko se puta ovakva propagandna poruka morala ponoviti da bi postala stvarnost.

Na samom kraju, zamolio bih Vas da pročitate i prvi dio propagandnih grafita u Mostaru.
Cilj ovakvih članaka je prikazati propagandu koja se prenosi kroz grafite, nebitno odakle oni dolazili, a autor nema namjeru vrijeđati bilo koga ili upirati prstom.